10 listopada 2023 roku podczas Parix Peace Forum ogłoszono Kartę Paryską ws. Sztucznej Inteligencji oraz Dziennikarstwa (Paris Charter on AI and Journalism). Dokument określa etykę i zasady korzystania z AI w pracy dziennikarskiej. To zbiór norm i wskazówek, z których można skorzystać, by zaadaptować je w swoim środowisku pracy niezależnie od miejsca, w którym wykonuje się swój zawód.
Czym jest Karta Paryska?
Na to pytanie najlepiej odpowie fragment preambuły:
Społeczna rola dziennikarstwa i mediów — pełnienia roli godnych zaufania pośredników dla społeczeństwa i jednostek — jest kamieniem węgielnym demokracji i zwiększa prawo każdego do informacji. Systemy sztucznej inteligencji mogą znacznie pomóc mediom w pełnieniu tej roli, ale tylko pod warunkiem, że będą wykorzystywane w środowisku redakcyjnym w sposób przejrzysty, uczciwy i odpowiedzialny.
Co zawiera Karta Paryska?
Dobre praktyki korzystania z AI w świecie dziennikarskim podzielono na 10 aspektów, których założenia opisano w kilku akapitach każdy. Poniżej lista zawartych w niej zagadnień:
- Etyka dziennikarska powinna wskazywać mediom i dziennikarzom drogę w procesie korzystania z technologii.
- Media powinny traktować priorytetowo interes człowieka.
- Systemy sztucznej inteligencji wykorzystywane w dziennikarstwie powinny wcześniej przejść niezależną ocenę.
- Media zawsze są odpowiedzialne za treści, które publikują.
- Media powinny w przejrzysty sposób informować o użyciu systemów sztucznej inteligencji.
- Dziennikarze powinni zawsze weryfikować źródła pochodzenia informacji, by spełniały standardy autentyczności.
- Dziennikarstwo powinno wytyczyć klarowną linię pomiędzy treściami autentycznymi a syntetycznymi.
- Personalizacja treści stworzynych z wykorzystaniem AI powinna występować z zachowaniem zasad różnorodności oraz uczciwości przekazywanych informacji.
- Dziennikarze, media oraz grupy wspierające dziennikarstwo powinny być zaangażowane w proces zarządzania sztuczną inteligencją.
- Dziennikarstwo powinno podtrzymywać swoje podstawy etyczne i ekonomiczne w interakcjach z organizacjami odpowiadającymi za systemy AI.
Kto za tym stoi? Nad Kartą pracowała komisja zainicjowana przez Reporterów Bez Granic. Przewodniczyła jej Maria Ressa - filipińska dziennikarka, laureatka Pokojowej Nagrody Nobla w 2021 roku.
Wśród członków komitetu znalazła się Polka - Justyna Kurczabinska (Head of News Strategy and Transformation, European Broadcasting Union).
Jak ważny to dokument (nad którym pracowano od miesięcy) pokazuje lista organizacji zaangażowanych w jego powstanie. Można ją znaleźć na stronie Reporterów Bez Granic.
Początek drogi
Oczywiście Karta Paryska nie rozwiązuje wszystkich bolączek na styku dziennikarstwa i sztucznej inteligencji. Wręcz przeciwnie. To dopiero początek drogi do wdrożenia regulacji tej rodzącej się technologii. Następny krok powinien należeć do legislatorów.
~Maria Ressa, założycielka Rapplera, laureatka Pokojowej Nagrody Nobla:
AI (…) chociaż obiecuje nowe możliwości, stwarza także poważne zagrożenia dla integralności informacji. Innowacje technologiczne nie prowadzą z natury do postępu: muszą być kierowane przez etykę, aby naprawdę przynieść korzyści ludzkości.
Paris Charter on AI and Journalism [Reporters Without Borders]